KURANI FISNIK • PËRKTHIM ME KOMENTIM

SURJA 100

El Adijat Kuajt luftarakë

Përkthyes dhe komentues: Dr. Bledar Albani

Mekase • 11 ajete • Ajetet 1–11

Me Emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit

100:1

وَٱلْعَـٰدِيَـٰتِ ضَبْحًۭا ١

Betohem për kuajt që vrapojnë me frymëmarrje të fortë,1

Komentimi 1 shënim

Shënimi 1

Allahu betohet për kuajt luftarakë të besimtarëve, që vrapojnë me shpejtësi në betejë me guxim dhe përkushtim. “Dabḥan” = frymëmarrje e rëndë, zhurma që bën kali kur vrapon me forcë. Nuk i lejohet krijesës të betohet në askënd tjetër përveç Allahut, sepse betimi në diçka tjetër përveç Tij është shirk (idhujtari).

100:2

فَٱلْمُورِيَـٰتِ قَدْحًۭا ٢

që nxjerrin shkëndija me goditjet e thundrave,2

Komentimi 1 shënim

Shënimi 2

që nxjerrin shkëndija; kur thundrat e tyre përplasen me gurë në terrin e natës. Një përshkrim i fuqisë, vendosmërisë dhe shpejtësisë së kuajve që luftojnë për kauzë të drejtë. Metaforë për besimtarët e vendosur, që ndezin dritë në errësirën e botës.

100:3

فَٱلْمُغِيرَٰتِ صُبْحًۭا ٣

që sulmojnë në agim,3

Komentimi 1 shënim

Shënimi 3

“Mughīrāt” = sulmuesit, kuajt që nisen në agim për betejë. Agimi simbolizon kohën e zgjimit dhe triumfit. Ashtu si këta kuaj janë besnikë e të bindur, njeriu duhet të jetë në shërbim të Zotit të tij, jo i robëruar nga pasionet.

100:4

فَأَثَرْنَ بِهِۦ نَقْعًۭا ٤

që ngrenë pluhur nga shpejtësia e tyre,4

Komentimi 1 shënim

Shënimi 4

“Fa’atharna bihi naq’a” = ngrejnë pluhur – pluhuri që ngrihet nga shpejtësia e tyre - nënkupton shpejtësi e vendosmëri.

100:5

فَوَسَطْنَ بِهِۦ جَمْعًا ٥

dhe depërtojnë në mes të turmës (armike)!5

Komentimi 1 shënim

Shënimi 5

“Ëasaṭna bihi jam‘an” = depërtojnë në mes të armiqve, pa frikë. Përshkrim madhështor i vendosmërisë dhe besimit të atyre që luftojnë për të vërtetën. Ky kontrast përgatit për mesazhin që vjen më poshtë — njeriu, ndryshe nga kuajt besnikë, është mosmirënjohës ndaj Zotit.

100:6

إِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ لِرَبِّهِۦ لَكَنُودٌۭ ٦

Vërtet, njeriu është shumë mosmirënjohës ndaj Zotit të vet,6

Komentimi 1 shënim

Shënimi 6

Vërtet, njeriu është mohues dhe mosmirënjohës ndaj mirësive të Zotit të tij; Pasi Allahu përmend kafshët që tregojnë besnikëri, guxim e shërbim, Ai përmend njeriun që, ndryshe prej tyre, shpesh është mosmirënjohës ndaj Krijuesit. Njeriu e pranon mirësinë vetëm kur është në hall, por kur i jepet begati, harron Dhuruesin.

100:7

وَإِنَّهُۥ عَلَىٰ ذَٰلِكَ لَشَهِيدٌۭ ٧

dhe vetë ai është dëshmitar për këtë,7

Komentimi 1 shënim

Shënimi 7

dhe në këtë mohimin e tij ai vetë është dëshmitar. Njeriu e di brenda vetes që është mosmirënjohës; ndërgjegjja e tij e dëshmon. Ky është një gjykim i brendshëm: ai e ndien boshllëkun e mosfalënderimit, por e injoron.

100:8

وَإِنَّهُۥ لِحُبِّ ٱلْخَيْرِ لَشَدِيدٌ ٨

dhe vërtet, ai e do pasurinë me dashuri të tepruar.8

Komentimi 1 shënim

Shënimi 8

Dhe ai është tepër i dhënë pas pasurisë dhe e do atë me dashuri të tepruar. Njeriu e do pasurinë me pasion të tepruar, deri në harresë të botës tjetër. Dashuria për pasuri është e natyrshme, por kur kalon kufijtë e ligjit e të moralit, ajo bëhet burim shkatërrimi. Ky ajet është paralajmërim që pasuria është provë, jo qëllim.

100:9

۞ أَفَلَا يَعْلَمُ إِذَا بُعْثِرَ مَا فِى ٱلْقُبُورِ ٩

A nuk e di ai, se kur të nxirren jashtë ata që janë në varre,9

Komentimi 1 shënim

Shënimi 9

A nuk e di njeriu se çfarë e pret, kur Allahu do t’i nxjerrë të vdekurit nga varret për t’i gjykuar dhe për t’u dhënë shpërblimin ose dënimin e merituar? “Bu‘thira” = hapen varret, tronditen e nxjerrin të vdekurit për gjykim.

100:10

وَحُصِّلَ مَا فِى ٱلصُّدُورِ ١٠

dhe të dalë në shesh, ajo që është në gjokse -10

Komentimi 1 shënim

Shënimi 10

Dhe të nxirret në shesh gjithçka që ka qenë e fshehur në zemra — qoftë mirësi apo ligësi.“Huṣṣila” = nxirret, qartësohet ajo që fsheh zemra — qëllimet, mendimet, ndjenjat. Ky është rindërtimi total i njeriut para Zotit: jo vetëm trupi, por edhe zemra do të zbulohet.

100:11

إِنَّ رَبَّهُم بِهِمْ يَوْمَئِذٍۢ لَّخَبِيرٌۢ ١١

vërtet, Zoti i tyre, atë Ditë, di me hollësi absolute çdo gjë për ta?!11

Komentimi 1 shënim

Shënimi 11

Vërtet, Zoti i tyre atë ditë do t’i njohë plotësisht ata dhe veprat e tyre; asgjë prej tyre nuk do t’i fshihet Atij. Allahu e di jo vetëm çfarë kemi bërë, por pse e kemi bërë. Kjo është përmbyllja e plotë e drejtësisë: asgjë nuk i shpëton dijes së Tij dhe gjykimi i Tij do të jetë plotësisht i drejtë.

El Adijat · 11 ajete

© Dr. Bledar Albani · Përkthimi dhe komentimi