Gjendja e njeriut pas pendimit

Nga Libri: Orientuesi i Shpirtit drejt Pendimit të Sinqertë (5) 

Autor: Selim ibën Ijd el HILALI

Përktheu: Dr. Bledar Albani


Nëse njeriu pendohet prej gjynahut, a kthehet në gradën që ka qenë më parë dhe nga e cila gradë ai gjynah e zbriti atë, apo jo?

Dijetarët kanë rënë në kundërshtim për këtë çështje:

Një grup thotë se ai kthehet në gradën që ka qenë para gjynahut, sepse pendimi e fshin gjynahun plotësisht, sikur të mos kishte ndodhur. Nëse gjynahu e zbriti atë nga grada e tij, atëherë pendimi e ngriti atë përsëri në atë gradë.

Një grup tjetër thotë se ai nuk kthehet më në atë gradë dhe në atë gjendje që ka qenë, sepse ai nuk ka qenë duke qëndruar në vend, por ka qenë në ngjitje e sipër, ndërsa me gjynahun e tij zbriti dhe u rrëzua. Kështu që nëse ai pendohet, atij i zbritet aq sa do të ishte ngjitur, nëse nuk do të bënte gjynahun.

Shembulli i këtij është si ai i dy burrave që ecin në të njëjtën rrugë, por në rrugë e sipër, njërin prej tyre e pengon diçka dhe e vonon nga shoku i tij, i cili vazhdoi rrugën.

Dijetari i Islamit, Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë!), pasi shtroi këtë kundërshtim tha: “E sakta është se disa prej atyre që pendohen nuk kthehen më në gradën e tyre të mëparshme, disa të tjera kthehen përsëri dhe disa ngjiten në shkallë më të lartë se ajo, duke u kthyer në më të mirë se para gjynahut. Daudi (alejhis selam) pas gjynahut, kthehej më i mirë nga ç’ishte para tij.

Kjo gjë është në varësi të gjendjes së të penduarit pas pendimit; seriozitetit dhe vendosmërisë së tij, kujdesit dhe qëndrueshmërisë së tij. Nëse këto janë më të mëdha nga ç’kanë qenë para gjynahut, ai kthehet në më të mirë nga ç’ka ishte dhe në shkallë më të lartë. Nëse janë njësoj si kanë qenë, ai kthehet në të njëjtën gradë dhe nëse janë më të dobëta, ai nuk kthehet më në atë gradë, por zbret nga ajo.”

Kjo fjalë e Ibën Tejmijes (Allahu e mëshiroftë!) është zgjidhja e kundërshtimit në këtë çështje.

Kush është më i mirë; ai që bindet dhe nuk ka bërë kurrë gjynahe, apo ai që bën gjynahe dhe pendohet sinqerisht tek Allahu?

Në këtë çështje ka gjithashtu kundërshtim në mesin e dijetarëve.

Një grup ka zgjedhur atë që nuk ka bërë gjynahe, duke u argumentuar si më poshtë:

Së pari: Krijesa më e plotë dhe më e mirë është ajo që i bindet më shumë Allahut dhe ai që nuk bën gjynahe është më i bindur, kështu që është më i mirë.

Së dyti: Në kohën që gjynahqari merret me gjynahun e tij, ai tjetri ngjitet disa shkallë më shumë, kështu që grada e tij është më e lartë. Më e mira që mund të bëjë ai pas pendimit të tij është që të vazhdojë rrugën për të arritur shokun e tij, i cili edhe ai vazhdon të ecë, atëherë si mundet që t’a arrijë atë?

Së treti: Qëllimi më i madh me pendimin është fshirja e gjynahut të bërë, duke e vënë personin në vendin e atij që nuk e ka bërë atë gjynah, kështu që koha gjatë së cilës ai ishte i zënë me gjynahun, nuk llogaritet as për të dhe as kundra tij, njësoj sikur ajo të mos ishte fare për të. Kështu që si mund të krahasohet rruga e përshkuar prej këtij me atë të atij që ka ecur pa ndalur?!

Së katërti: Allahu mërzitet kur shkelen Urdhërat e Tij, kështu që në kohën kur ky merrej me gjynahe, atëherë pjesa e tij ishte mërzitja, kurse e atij tjetrit pëlqimi.

Nuk ka dyshim që pëlqimi i vazhdueshëm është më i mirë se pëlqimi që pasohet me mërzitje dhe pastaj përsëri me pëlqim.

Së pesti: Gjynahu është në vend të pirjes së helmit, pendimi është ilaçi dhe shërimi i tij, ndërsa bindja është shëndeti. Sigurisht që shëndeti i vazhdueshëm është më i mirë se ai që goditet me sëmundje e cila mund të shkaktojë shkatërrim të përhershëm.

Ndërsa një grup tjetër thotë se ai që pendohet pas gjynahut është më i mirë edhe pse ai tjetri ka më shumë vepra të mira se ky. Argumentimi i tyre është si më poshtë:

Së pari: Adhurimi i atij që pendohet është prej më të dashurave te Allahu i Lartësuar dhe më i nderuari tek Ai. Allahu i Madhëruar i do ata që pendohen dhe nëse pendimi nuk do të ishte gjëja më e dashur tek Ai, nuk do të sprovohej me gjynahe krijesa më e nderuar te Ai, njeriu. Ai, për shkak të dashurisë për pendimin e robit të Tij, e sprovon atë me gjynahe, të cilat e nxisin njeriun të pendohet dhe bëhen shkak për shtimin e dashurisë së Allahut për robin e Tij, sepse për të penduarit, Allahu ka një dashuri të veçantë..

Së dyti: Pendimi tek Allahu ka një vend të cilin nuk e ka asnjë bindje a vepër tjetër e mirë, ndaj për këtë shkak Allahu gëzohet me pendimin e robit të Tij kur pendohet, më shumë nga ç’mund të imagjinohet. I Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e ka krahasuar atë gëzim, me gëzimin e atij që gjen kafshën e tij të udhëtimit, në të cilën ka pasur ushqimin dhe teshat e tij, i cili gjendej në një shkretëtirë dhe i humbi shpresat nga mundësia për t’a gjetur, madje edhe për të jetuar. Ky lloj gëzimi nuk është thënë për ndonjë vepër tjetër të mirë përveç pendimit.

Kështu që, njeriu me pendimin e tij arrin gradën e të dashurit të Allahut, sepse Allahu i do ata që pendohen dhe e do njeriun që pasi sprovohet, pendohet shumë dhe kthehet tek Allahu me zemër të thyer.

Së treti: Pendimi në vetvete përmban përulje, thyerje të zemrës dhe nënshtrim para Allahut, gjë e cila është më e dashur tek Allahu, se shumë punë të tjera të dukshme. Madje edhe nëse ato janë më të shumta në sasi sesa pendimi, por përulja dhe thyerja e zemrës janë shpirti i adhurimit, truri dhe palca e saj.

Së katërti: Arritja e përuljes dhe thyerjes së zemrës janë më të plota te ai që pendohet se te ç’dokush tjetër. Për këtë shkak njeriu është më afër Allahut kur ai është në sexhde, sepse ajo është vend për përuljen dhe thyerjen e zemrës para Allahut të Madhëruar.

Kjo gjë është edhe e fshehta e pranimit të duasë (lutjes) së tre personave: Atij që i është bërë padrejtësi, udhëtarit dhe agjëruesit, për shkak të thyerjes së zemrës që gjendet në çdonjërin prej tyre.

Së pesti: Gjynahu mund të jetë më i dobishëm për njeriun sesa shumë vepra të tjera të mira, nëse ai do t’a pasonte atë me pendim.

Ky është edhe kuptimi i fjalës së njërit prej selefëve: Njeriu mund të punojë një gjynah dhe të hyjë në Xhenet për shkak të tij, dhe mund të punojë një vepër të mirë e të hyjë në Zjarr për shkak të saj.

– I thanë atij: Si mund të ndodhë një gjë e tillë?

– Ai tha: Kur ai bën gjynahun, ai gjynah vazhdon të qëndrojë para syve të tij. Sa herë që ulet e ngrihet, qëndron apo ecën, ai kujton gjynahun e tij, i cili i shkakton atij thyerje të zemrës, pendim dhe kërkim faljeje e keqardhje, duke u bërë kështu shkak për shpëtimin e tij.

Ndërsa kur ai bën një vepër të mirë, ajo vazhdon të qëndrojë para syve të tij. Sa herë që ulet e ngrihet, qëndron apo ecën, ai kujton të mirën që ka bërë, e cila mbjell te ai vetkënaqësinë dhe mendjemadhësinë, duke u bërë kështu shkak për shkatërrimin e tij.

Së gjashti: Fjala e Allahut të Lartësuar, ku thotë: “…Përveç atyre që pendohen, besojnë dhe bëjnë vepra të mira. Atyre Allahu do t’ua shndërrojë të këqiat e tyre në të mira dhe Allahu është Falës i Madh, Mëshirëplotë.” [El Furkan: 70].

Ky është përgëzimi më i madh për të penduarit, nëse pendimit të tyre u bashkangjitet besim dhe vepër e mirë, të cilat janë domethënia e pendimit.

Ibën Abasi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) ka thënë: Nuk e kam parë të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) të gëzohet më shumë sesa është gëzuar kur zbriti ky ajet (i mësipërm) dhe ajeti: ” Ne të kemi dhënë ty fitore të qartë, që Allahu të të falë ty gjynahet e tua të kaluara dhe të ardhshme, të plotësojë Mirësinë e Tij mbi ty dhe të të udhëzojë ty në Rrugën e Drejtë.” [El Fet’h: 1].

Së shtati: Çdo e keqe që ka bërë i penduari, ajo i shndërrohet atij në të mirë si rezultat i pendimit të tij, sepse ai është penduar për atë të keqe dhe pendimi prej çdo gjynahu është vepër e mirë. Kështu që, çdo gjynah që ai ka bërë, hiqet me pendimin i cili zë vendin e tij, dhe kjo është punë e mirë, duke iu vendosur kështu, në vend të çdo të keqe një e mirë.

Kjo e mirë mund të jetë e barabartë me të keqen që ka bërë, ose më e madhe apo më e vogël se ajo, në varësi të sinqeritetit në pendim.

I Madhëruar qoftë Allahu, Zoti i botëve, Bujari më i Madh, Bamirësi më i Butë! Nuk ka të adhuruar tjetër përveç Tij dhe Ai është i Gjithëmëshirshmi, Mëshirëploti.

Kapitulli i nëntë

A pranohet pendimi prej një gjynahu, nëse vazhdon në një gjynah tjetër

 

Mutezilitë thonë: Ai që vazhdon në një gjynah tjetër nuk konsiderohet i penduar, sepse nuk ka dallim mes gjynaheve.

Ndërsa pasuesit e Sunetit, të gjithë ata e kundërshtojnë këtë dhe thonë se pendimi i atij që vazhdon në një gjynah tjetër, të një lloji tjetër nga ai i pari, është i saktë dhe i pranuar.

Argumenti i atyre që e konsiderojnë të saktë këtë pendim është: Përderisa pranohet Islami i atij që pendohet prej kufrit edhe nëse vazhdon të bëjë ndonjë gjynah për të cilin nuk është penduar, po kështu pranohet pendimi i atij që pendohet nga një gjynah i caktuar edhe nëse vazhdon në një gjynah tjetër.

Një njeriu mund t’i jepet mundësia që të pendohet prej një gjynahu të caktuar dhe nuk i jepet për një gjynah tjetër të ndryshëm nga i pari. Për shembull: Dikush mund të bjerë në zina (imoralitet) dhe të pijë alkoolin, kjo gjë para se të martohet. Nëse ai martohet, atij i formohen kushtet për t’u penduar nga zinaja, duke ulur shikimin dhe duke ruajtur pjesët e turpshme të tij. Nëse ky pendohet nga zinaja por nuk pendohet nga pirja e alkoolit, atëherë përfundimi është ose pranimi i pendimit prej zinasë, ose mospranimi i saj, përderisa ai vazhdon të pijë alkoolin. Sipas kësaj të dytës, gjendja e tij pas pendimit prej zinasë është e njëjtë me atë para pendimit, e cila do të thotë të barazosh ndërmjet bërjes së gjynahut dhe lënies së tij! Por këtë gjë nuk e pranon mendja e pastër dhe as ai që ka dije për Allahun, për të Dërguarin e Tij dhe për Fenë e Vërtetë, por ai që pretendon se logjika është gjykatësi, ai vjen me gjëra të çuditshme dhe përgjigjet me gjëra të panjohura më parë.

Imam en Nevevi (Allahu e mëshiroftë!) ka thënë: “Pendimi prej një gjynahu është i saktë (pranohet) edhe nëse vazhdohet kryerja e një gjynahu tjetër.”

Ai gjithashtu thotë: “Njeriu duhet të pendohet prej të gjitha gjynaheve dhe nëse ai pendohet vetëm prej disave, ai pendim pranohet prej tij, sipas dijetarëve të së Vërtetës, por ngel që ai të pendohet nga të tjerat.”

Kapitulli i dhjetë

A prishet pendimi, nëse përsëritet i njëjti gjynah

 

Disa njerëz kanë vënë kusht për pranimin e pendimit, mospërsëritjen e atij gjynahu dhe e konsiderojnë përsëritjen e tij si argument për prishjen e pendimit dhe mospranimin e tij.

Por shumica e dijetarëve janë të mendimit se një gjë e tillë nuk është kusht, por pendimi i saktë qëndron në frenimin prej atij gjynahu, pendimin dhe thyerjen e zemrës (keqardhjen) për bërjen e tij dhe vendimin e prerë se nuk do t’a përsërisë herë tjetër. Pas kësaj, nëse ai e përsërit atë gjynah, duke qenë se kur u pendua vendosi që mos t’a përsërisë më atë, ai është njësoj sikur të kishte bërë një gjynah për herë të parë, duke mos iu prishur pendimi i parë prej të njëjtit gjynah.

O ti vëlla musliman! Dije, se kjo çështje është e ndërtuar mbi një bazë, e cila është: Nëse njeriu pendohet për një gjynah të bërë dhe pastaj e përsërit atë, a i kthehet atij e keqja e atij gjynahu, në atë mënyrë që të meritojë dënimin për gjynahun e parë dhe për përsëritjen e tij, nëse ai vdes duke vazhduar t’a bëjë atë, apo ai i pari është fshirë plotësisht dhe dënimi për të nuk i kthehet më, por do të dënohet vetëm për të fundit?

Në këtë çështje ka dy mendime:

Mendimi i saktë është se e keqja e gjynahut të parë nuk kthehet më, edhe nëse ai e përsërit atë, sepse atë gjynah e ka fshirë pendimi dhe është njësoj sikur të mos jetë kryer, sikur të mos ketë qenë, kështu që nuk i kthehet më atij, por ai që i kthehet është gjynahu i ri dhe jo i vjetri.

Argumenti ynë për këtë gjë është si vijon:

1. Për këtë çështje ekziston hadith i prerë nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), i cili nuk lë vend për fjalën e askujt prej njerëzve.

Ebu Hurejra (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) transmeton prej të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), i cili flet për Zotin e tij, në një Hadith Kudsij dhe thotë:

“Një njeri bëri një gjynah, pastaj tha: O Zoti im! Ma fal gjynahun tim! Allahu i Lartësuar thotë: Robi Im bëri gjynah, por e mësoi se ai ka një Zot që i fal gjynahet dhe që dënon për shkak të tyre. Pastaj kthehet dhe bën përsëri gjynah, pastaj thotë: O Zoti im! Ma fal gjynahun tim! Allahu i Lartësuar thotë: Robi im bëri gjynah, por e mësoi se ai ka një Zot që i fal gjynahet dhe që dënon për shkak të tyre. Pastaj kthehet dhe bën përsëri gjynah, pastaj thotë: O Zoti im! Ma fal gjynahun tim! Allahu i Lartësuar thotë: Robi im bëri gjynah, por e mësoi se ai ka një Zot që i fal gjynahet dhe që dënon për shkak të tyre. Puno ç’të duash, sepse Unë t’a kam falur ty!”[1]

Imam en Nevevi, në shpjegimin e Sahihut të Muslimit, nën temën: “Pranimi i pendimit prej gjynaheve edhe nëse ato përsëriten bashkë me pendimin”, thotë: “Kjo çështje ka kaluar me ne, në fillim të Kapitullit të Pendimit dhe këto hadithe të kësaj teme janë të qarta dhe të dukshme në argumentimin e kësaj; sikur gjynahu të përsëritej njëqind herë, një mijë herë apo më shumë, dhe pas çdo gjynahu ai pendohet, pendimi i tij pranohet dhe gjynahet e tij fshihen. Edhe nëse ai pendohet një herë për të gjitha së bashku, pendimi i tij është i saktë.”

Kuptimi i fjalës së Allahut për atë që e përsëriti gjynahun, në Hadithin e mësipërm: “Puno ç’të duash, sepse Unë t’a kam falur ty!”, kuptimi i kësaj është: Meqë ti pas çdo gjynahu pendohesh, Unë t’a kam falur ty!

Them (autori): Ajo që është përmendur në fillim të Kapitullit të Pendimit, në Sahihun e Muslimit, është:

“Nëse ai pendohet sinqerisht, sipas rregullave dhe kushteve të pendimit, pastaj e përsërit atë gjynah, atij i shkruhet gjynahu i dytë dhe nuk i prishet pendimi i parë. Ky është medh’hebi (rruga) e Ehli Sunetit në të dyja këto çështje, ndërsa mutezilitë i kanë kundërshtuar ata. Shokët tanë (prej dijetarëve) kanë thënë: Edhe nëse përsëritet pendimi dhe gjynahu, ai pranohet.”

2. Prej Emrave të Bukur të Allahut është edhe “Et Tevab” (Pranues i Madh i pendimit).

El Halijmi, në shpjegimin e domethënies së këtij Emri të Allahut, thotë: Allahu është Ai, i Cili i kthehet robit të Tij me begatitë e Mëshirës së Tij, sa herë që robi kthehet në bindjen ndaj Tij dhe pendohet për thyerjen e Urdhërit të Tij. Ai nuk ia fshin atij të mirat që ka pas bërë dhe nuk ia ndalon Mirësinë që i ka premtuar atij që i bindet Atij!”

Ndërsa El Hattabi thotë: “Ai është i Cili ia fal gjynahun dhe ia pranon pendimin robit të Tij. Sa herë që përsëritet pendimi, përsëritet edhe pranimi.”

3. Përsëritja e gjynahut nuk është si kufri, i cili i fshin veprat e bëra, pasi që kufri ka natyrë tjetër nga ajo e gjynahut:

Së pari, kufri i fshin të gjitha veprat e mira të mëparshme, ndërsa përsëritja e gjynahut jo.

Së dyti, gjynahu nuk është kufër dhe vepruesi i gjynahut nuk është kafir, as nuk do të qëndrojë përgjithmonë në Zjarr.

Në fakt, ky është drejtimi i pasuesve të epsheve dhe bidatit, prej havarixhëve dhe mutezilive, të cilët thonë se vepruesi i gjynahut të madh do të jetë përgjithmonë në Zjarr, edhe nëse ai ka vepruar më parë mijëra e mijëra vepra të mira.

Sigurisht që të dyja këto drejtime janë të gabuara dhe larg Islamit, pasiqë ato kundërshtojnë Kuranin, Sunetin, ixhmain dhe mendjen e shëndoshë.

Allahu i Lartësuar thotë:

“Sigurisht që Allahu nuk bën padrejtësi as sa grimca e atomit, por nëse ka ndonjë vepër të mirë, Ai e dyfishin atë dhe jep prej Tij shpërblim të madh.” [En Nisa: 40].

Tërheqim vërejtjen këtu për robin e sprovuar dhe që pendohet shumë, se ai duhet të ketë parasysh disa gjëra, prej të cilave po përmendim:

* Ndonëse vazhdimësia e pendimit nuk është kusht për pranimin e atij të kaluarit, por ajo është kusht për saktësinë e plotësimit dhe dobisë së tij, sepse vazhdimësia e pendimit është një lloj qëndrueshmërie për të cilën Allahu ka nxitur që të jetë pas pendimit.

Allahu i Lartësuar thotë:

“Bëhu i qëndrueshëm, ashtu siç je urdhëruar, bashkë me ata që i kthehen Allahut me pendim dhe që janë me ty, dhe mos i kaloni caqet (të ndaluarat)! Ai është Gjithëvështrues i asaj që punoni!” [Hud: 112].

Gjithashtu, gjejmë shembull të mirë tek Keab ibën Malik (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), kur Allahu e shpëtoi atë për shkak të sinqeritetit të tij dhe ia fali atij dhe dy shokëve të tij, të cilët nuk shkuan me të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) në ekspeditën e Tebukut.

– Keabi tha: O i Dërguari i Allahut! Allahu i Lartësuar më shpëtoi mua për shkak të sinqeritetit tim në fjalë, kështu që prej pendimit tim është që të mos flas veçse të vërtetën, përsa të jem gjallë.

– Thotë: Betohem në Allahun, se nuk njoh ndokënd që Allahu t’a ketë sprovuar në thënien e të vërtetës, që kur i thashë atë fjalë të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), më shumë se mua. Dhe betohem në Allahun, se unë nuk kam gënjyer asnjëherë, që nga ajo ditë e deri më sot dhe shpresoj nga Allahu të më ruaj edhe në kohën që më ka ngelur në këtë dynja!”

Prishja e pendimit dhe përsëritja e disa gjynaheve mund të ketë rezultat mospranimin e pendimit të parë dhe fshirje e të mirave që ke bërë. Kjo gjë ndodh në gjynahet e mëposhtme:\

1. Er Rideh -dalja nga Feja dhe vdekja në gjendje kufri e hipokrizie:

Allahu i Lartësuar thotë:

“Ata të cilët refuzojnë (të Vërtetën duke u bërë mosbesimtarë) pas besimit të tyre, pastaj e shtojnë edhe më shumë refuzimin, atyre nuk u pranohet pendimi dhe ata janë të humburit. Ata të cilët kanë refuzuar dhe vdesin duke qenë mosbesimtarë, atyre nuk u pranohet edhe sikur të flijojnë tokën plot me ar. Ata do të kenë dënim të dhembshëm dhe nuk do të ketë kush t’i ndihmojë.” [Al Imran: 90-91].

2. Vazhdimi në pirjen e alkoolit:

I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë:

“Kush pi alkool, nuk i pranohet falja për dyzet sabahe (ditë). Nëse ai pendohet, Allahu ia fal atij! Nëse i kthehet përsëri alkoolit, atij nuk i pranohet falja dyzet sabahe dhe nëse pendohet, Allahu ia fal atij! Nëse i kthehet përsëri alkoolit, atij nuk i pranohet falja dyzet sabahe, dhe nëse pendohet, Allahu ia fal atij!

Nëse ai kthehet për të katërtën herë, atij nuk i pranohet falja për dyzet sabahe dhe nëse ai pendohet, Allahu nuk ia fal atij dhe do i jap të pijë nga lumi El Hibal.”[2]

Gjithashtu duhet të kihet parasysh nga ai që pendohet se fjala e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), në Hadithin Kudsij të përmendur më parë: “Puno ç’të duash, sepse Unë t’a kam falur ty!”: Në këtë fjalë, nuk nënkuptohet liri dhe leje nga Allahu për kryerjen e gjynaheve dhe krimeve, por ajo tregon se Allahu ia fal atij, gjendja e të cilit është kjo; sa herë që bën gjynah, pendohet.

Përveç kësaj, veçimi i këtij personi me këtë fjalë është bërë sepse Allahu e dinte se ai nuk do të vazhdonte në atë gjynah dhe se ai, sa herë që bënte gjynah, pendohej. Ky është një gjykim i cili përfshin të gjithë ata që janë në të njëjtën gjendje, por për atë njeriun e përmendur në hadith ne mund t’a themi të prerë se Allahu atij ia ka falur gjynahun dhe ia ka pranuar pendimin, njësoj si e themi prerë edhe për pjesëmarrësit në luftën e Bedrit dhe për të gjithë ata të cilët i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) i ka përgëzuar me Xhenet, apo se i janë falur gjynahet. As i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe as Sahabet nuk kanë kuptuar nga kjo fjalë se ai e ka të lejuar të bëjë gjynahe dhe të thyejë Urdhërat e Allahut, apo të lirohet nga kryerja e obligimeve. Përkundrazi, këta përpiqeshin më shumë, ruheshin dhe e kishin frikë Allahun më shumë se para përgëzimit, siç kanë qenë dhjetë të përgëzuarit me Xhenet.

Ebu Bekër es Sidiku ruhej shumë dhe ishte shumë i devotshëm ndaj Allahut. Po kështu edhe Umeri. Ata e dinin se përgëzimi i prerë është i kufizuar me kushtet e tij dhe qëndrueshmëria në atë gjendje deri në vdekje. Ashtu si dhe është i kufizuar me largimin e pengesave të kësaj, por askush prej tyre nuk ka kuptuar nga kjo fjalë se ai është i lirë të veprojë ç’të dojë prej veprave (të këqia e të mira).

___________________________________

[1] E ka nxjerrë Buhariu dhe Muslimi.

[2] (Sahih) E ka nxjerrë Tirmidhiu dhe Ahmedi. El Hibal është lëngu që del nga pjekja e banorëve të Zjarrit.

Kapitulli i njëmbëdhjetë

Pendimi i atij i cili nuk ka mundësi t’a kthejë atë hak që ka shkelur

 

Kjo mund të përfytyrohet në të drejtat e Allahut dhe në të drejtat e njerëzve.

Së pari: Në lidhje me të drejtat e Allahut mbi njerëzit, si p.sh. lënia e namazit me vetëdije dhe pa arsye justifikuese, duke qenë i ndërgjegjshëm se namazi është i detyrueshëm dhe më pas pendohesh për këtë mangësi.

Në lidhje me këtë çështje, selefët janë ndarë në dy grupe:

Grupi i parë thotë: Pendimi i këtij personi realizohet duke ndjerë keqardhje për atë që ka lënë mangut dhe duke u përpjekur që t’i kompensojë ato namaze të detyrueshme që ka lënë pa falur, d.m.th. t’i falë kaza.

Kjo është fjala e katër imamëve të medhhebeve, e disa të tjerëve përveç tyre.

Grupi i dytë thotë: Pendimi i tij realizohet duke vepruar mirë që këtej e tutje, ndërsa kompensimi i atyre që kanë kaluar nuk bën dobi dhe as nuk pranohet prej tij, as nuk e ka të detyrueshme.

Kjo është fjala e dhahirive – atyre që mbështeten në kuptimin e drejtpërdrejtë të teksteve të sheriatit, si dhe e një grupi prej selefëve.

Argumentet e atyre që e konsiderojnë të detyrueshëm faljen e tyre kaza:

Fjala e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!): “Kush ka qenë në gjumë, në kohën e namazit, apo e ka harruar një namaz, atëherë t’a falë atë, kur t’a kujtojë atë!”[1]

Sipas këtyre, përderisa falja kaza është e detyrueshme për atë që ka qenë në gjumë apo që e ka harruar një namaz, duke qenë se nuk e kanë bërë këtë me qëllim, atëherë për atë që e ka lënë me qëllim është më primare që t’i falë kaza namazet e lëna.

· Ai kishte për detyrë dy gjëra: Faljen e namazit dhe kryerjen e saj në kohën e vet. Meqë e ka lënë njërën, atëherë ngel tjetra.

· Nëse njeriu nuk e arrin të gjithë mirësinë e një vepre, atëherë të arrijë prej saj sa të mundë, d.m.th. të falet pas kalimit të kohës së namazit.

· I Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë: “Nëse u ngarkoj me diçka, veproni prej saj sa të mundni!” Kështu që, ky mundet t’a falë namazin pas kohës së tij dhe si rrjedhojë, e ka detyrë të kryejë prej tij sa të mundet.

· Si mund të imagjinohet për sheriatin që të bëjë lehtësim për atë person që e lë namazin me qëllim, duke kundërshtuar Allahun dhe të Dërguarin e Tij (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), ndërsa në anën tjetër, e bën atë të detyrueshëm për atë që ka qenë në gjumë apo e ka harruar një namaz?!

· I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e vonoi faljen e namazit të ikindisë, në ditën e luftës së Ahzabit, deri pas perëndimit të diellit. Kjo tregon se namazi mund të kryhet edhe pas daljes së kohës së tij, edhe nëse e ke lënë atë me qëllim, qoftë me arsye, si në këtë rast, apo pa arsye. Vonimi i namazit nga koha e tij në këto raste, ndryshon në lidhje me marrjen gjynah apo mosmarrjen dhe jo nëse falja e tij kaza është e detyrueshme apo jo.

· Çdo i penduar e ka rrugën të hapur për t’u penduar, kështu që si mund t’i mbyllet kjo derë dhe t’i hidhet në qafë gjynahi i lënies së namazit?! Kjo nuk përputhet me bazat e sheriatit, me urtësinë, mëshirën dhe përkujdesjen e tij për realizimin e interesave dhe dobive të njerëzve, në këtë botë dhe në botën tjetër.

Këto janë argumentet kryesore me të cilat mund të argumentohen autorët e kësaj fjale.

Argumentet e palës tjetër:

· Nëse një adhurim konkret urdhërohet të kryhet sipas një forme apo kohe të caktuar, atëherë i urdhëruari nuk mund të konsiderohet se e ka zbatuar urdhërin, vetëm nëse e kryen atë ashtu siç është kërkuar prej tij.

· Falja e namazit pas daljes së kohës së tij, është njësoj sikur të falesh në drejtim tjetër nga ai i Kibles, apo sikur të bëje sexhde me faqe në vend të ballit, e kështu.

· Të drejtat e Allahut, të cilat janë të kufizuara me një kohë të caktuar, Allahu nuk i pranon ato veçse në atë kohë të caktuar. Ashtu si nuk pranohen nëse kryhen para hyrjes së kohës, po ashtu nuk lejohen edhe pas daljes së saj. Ai që thotë: Unë do të agjëroj muajin e Shevalit në vend të Ramazanit, është njësoj si ai që thotë: Unë do të agjëroj muajin Shaban, i cili vjen pas Ramazanit. Por që të dyja këto janë të papranueshme.

· I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë: “Kush e lë namazin e ikindisë, atij i fshihen të gjitha punët.”[2]

· Në një transmetim tjetër thuhet: “Atij që i shpëton pa falur namazi i ikindisë, është njësoj sikur t’i jetë ndarë familja dhe pasuria e tij.”[3]

Sikur të kishte rrugë për arritjen dhe kompensimin e tij, nuk do t’i fshiheshin të gjitha punët dhe nuk do t’i ndahej familja e pasuria.

· Kjo gjë (falja e namazit kaza) nuk është përcjellë nga i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), i cili thotë: “Çdo vepër që nuk kryhet sipas çështjes sonë, ajo është e refuzuar.”[4]

Kështu që, nëse vërtetohet se kjo vepër është e refuzuar, atëherë del se ajo nuk është e saktë dhe as e vlefshme.

· Argumentimi i tyre me hadithin: “Kush ka qenë në gjumë, në kohën e namazit, apo e ka harruar një namaz, atëherë t’a falë atë, kur t’a kujtojë atë!” është i pasaktë, sepse një vepër e mvarur nga një kusht, bie me rënien e tij.

Kështu që, nuk iu ka ngelur veçse të argumentuarit me krahasimin (kijasin) e atij që e ka lënë namazin me qëllim dhe që meriton të dënohet, me atë që e ka lënë atë me arsye të justifikueshme në sheriat, e cila gjë nuk konsiderohet gjynah apo neglizhencë, siç ka ardhur në hadithin e saktë: “Gjumi nuk është neglizhim, por neglizhimi është kur je zgjuar dhe e vonon namazin, deri sa të hyjë koha e namazit tjetër që vjen pas tij.”[5]

A ka në botë, krahasim më të pasaktë e më të kotë se ky?!

Përveç kësaj, ai që ishte në gjumë, nuk e ka vonuar namazin nga koha e tij, sepse koha e tij, në këtë rast është koha në të cilën është urdhëruar që t’a kryejë namazin, d.m.th. kur të zgjohet apo të kujtohet, siç ka thënë i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!): “Kush ka qenë në gjumë, në kohën e namazit, apo e ka harruar një namaz, atëherë t’a falë atë, kur t’a kujtojë atë, sepse ajo është koha e tij. Allahu i Lartësuar thotë: “Fale namazin në kujtimin Tim.” [Ta ha, 14].”

Te shumë dijetarë të gjuhës, kuptimi i këtij ajeti është: “Kur të më kujtosh mua”, apo “në kohën kur të më kujtosh.”

Sipas kësaj, i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), kur e ka falur namazin e sabahut, në ditën e el Vadi, të cilin e fali pas lindjes së diellit, nuk e ka falur atë veçse në kohën e tij të vërtetë.

· Fjala juaj: “Ky është i penduar, si mund t’ia mbyllni atij derën e pendimit dhe t’i hidhni në qafë gjynahin e lënies së namazit?!”

Allahu na ruajtë nga mbyllja e asaj dere që ka hapur Allahu për të gjithë robërit e tij mëkatarë, derë të cilën nuk ia ka mbyllur askujt, deri në vdekjen e tij, apo deri sa të lindë dielli nga perëndimi i tij!

Por ne po diskutojmë për mënyrën e pendimit të tij dhe realizimin e atij pendimi; a e ka të detyrueshme faljen e namazeve të lëna, apo duhet të vazhdojë me vepra të mira që tani e tutje, ndërsa ato që kanë kaluar të mos llogariten as për të dhe as kundra tij?

Në këtë rast, ai është njësoj si mosbesimtari që bëhet musliman, i cili nuk ka për detyrë të kompensojë të gjitha ato që i kanë kaluar prej urdhërave, qoftë kufri i tij origjinal apo që ka dalë nga Islami pasi që ka qenë musliman, për të cilin janë bashkuar sahabet unanimisht, duke mos kërkuar prej murtedinëve faljen kaza të namazeve të lëna, kur ata u kthyen në Islam.

Kështu që, më parësore për t’u marrë është fjala se pranimi i pendimit të lënësit të namazit, nuk qëndron në kompensimin e namazeve të lëna, duke i falur ato kaza. Dhe Allahu e di më mirë.

Së dyti: Në lidhje me të drejtat e njerëzve

Kjo mund të përfytyrohet në disa çështje:

E para: Një person që vjedh pasuri prej dikujt dhe më pas pendohet, por nuk mundet që t’ia kthejë atë pronarit të saj, apo trashëgimtarëve të tij, ose për shkak se ai nuk i njeh ata, ose se ata kanë vdekur të gjithë, apo për ndonjë shkak tjetër.

Për pendimin e këtij ka kundërshtim.

Një grup thotë se për të nuk ka pendim, deri sa t’ia kthejë të drejtat atyre që i kanë. Nëse nuk e bën këtë, atëherë atij i merret haku në Ditën e Llogarisë, duke marrë prej veprave të mira të tij apo duke e ngarkuar me të këqiat e atij tjetrit. Rrugë tjetër nuk ka, sepse kjo është e drejtë e njeriut dhe Allahu nuk lë gjë pa çuar në vend prej të drejtave të njeriut.

Ndërsa një grup tjetër thotë se dera e pendimit është e hapur për të dhe se Allahu nuk e ka mbyllur për askënd derën e pendimit. Por pendimi i tij është që t’i japë sadaka ato të holla që ka vjedhur, duke qenë zëvendës i pronarëve të tyre në to, d.m.th. sadakaja t’u llogaritet atyre. Ndërsa në Ditën e Llogarisë, ata kanë të drejtë të zgjedhin; nëse e pranojnë sadakanë e dhënë prej tij, apo duan t’i marrin hakun me vepra të mira të marra nga ai, ndërsa ajo sadaka që ai ka dhënë, në këtë rast i llogaritet atij, sepse Allahu nuk e humb sevapin e saj dhe as nuk i bashkon të dyja ato për pronarët e parë.

Kjo është edhe fjala e një grupi prej sahabeve, siç është përcjellë nga Ibën Mesudi, Muavija dhe Haxhaxh ibën esh Shair (Allahu qoftë i kënaqur prej tyre!).

Po kështu veprohet edhe me gjënë e gjetur, nëse nuk gjendet pronari i saj pas kërkimit të tij dhe gjetësi nuk dëshiron t’a mbajë atë për vete, atëherë e jep atë sadaka në llogari të pronarit të saj.

E dyta: Nëse dikush lidh marrëveshje me dikë tjetër për një punë që është haram, si p.sh. marrja e pagesës nga imoralja, apo nga këngëtari, ose shitësi i alkoolit, dëshmitari i rrejshëm, etj. Më pas pendohet, duke qenë se ato të holla janë në dorën e tij apo asaj. Si të veprojë në këtë rast?

Një grup dijetarësh thotë se ato të holla duhet të kthehen te pronari i tyre, sepse ato janë pronë e tij, ndërsa ai tjetri nuk i ka fituar ato me punë të lejuar në sheriat.

Ndërsa një grup tjetër thotë se pendimi i tij bëhet duke i dhënë ato sadaka dhe të mos ia kthejë pronarit të tyre. Kjo është edhe zgjedhja e dijetarit të Islamit, Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë!) dhe ky është mendimi më i saktë, pasi që pronari i atyre të hollave i dha ato kundrejt një përfitimi të ndaluar, përveç kësaj, si mund t’i lejohet atij të marrë edhe mallin edhe çmimin e tij?

Si mund t’i kthehet atij ajo pasuri, me anë të së cilës ai pati mundësi të kryente haramin dhe me po të njëjtën pasuri, t’i jepet mundësia që ai t’a përsërisë atë haram?!

A nuk është kjo gjë, ndihmesë për në vepra të këqia dhe arrogancë?

A përputhet kjo me drejtësinë e sheriatit; që imoralit t’i kthehen të gjitha ato që pagoi kundrejt shfryrjes së epsheve të tij në haram, duke i marrë ato të holla me të mirë apo me forcë nga ajo me të cilën ai bëri imoralitet?!

_________________________________________________

[1] E ka nxjerrë Buhariu (2/70 – Fet’h) dhe Muslimi (684).

[2] E ka nxjerrë Buhariu (2/31-66- Fet’h).

[3] E ka nxjerrë Buhariu (2/30 – Fet’h) dhe Muslimi (626).

[4] E ka nxjerrë Muslimi (12/16 – Nevevi).

[5] E ka nxjerrë Muslimi (681).

 

Kapitulli i dymbëdhjetë

Të drejtat e njerëzve

 

Prej rregullave të pendimit, nëse ai ka lidhje me të drejtat e ndonjë njeriu, janë gjithashtu pikat e mëposhtme:

· I penduari duhet të nxjerrë nga vetja e tij atë hak që i ka shkelur tjetrit; ose duke ia shlyer atë, ose duke i kërkuar që t’ia bëj hallall, pasi që e ka pranuar atë padrejtësi që ka bërë, në sy të tjetrit, edhe nëse ajo e drejtë e shkelur është pasuri, apo krim në trupin e tij apo të ndonjë të afërmi të tij. I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ka thënë: “Kush i ka bërë vëllait të tij ndonjë padrejtësi në pasuri apo trup, atëherë të kërkojë që ai t’ia bëjë hallall sot, para se të vijë ajo ditë, ku nuk do të ketë dinar e as dirhem, por vepra të mira e të këqia.”

· Nëse padrejtësia ka qenë duke folur keq për vëllanë tënd, duke e mbajtur me gojë apo duke e akuzuar në nder, atëherë a është kusht për pendimin prej kësaj, të njoftuarit e hollësishëm atij dhe kërkimi i faljes prej tij, apo mjafton të pohojë se ai ka folur keq për të dhe nuk është kusht tregimi se çfarë ka thënë pikërisht?

Apo nuk është kusht as njëra dhe as tjetra, por mjafton të pendohet tek Allahu, ndërmjet tij dhe Zotit të tij?

Për këtë ka tre mendime në mesin e dijetarëve:

Nga Ahmedi janë përcjellë dy transmetime, njëri thotë se është kusht, ndërsa tjetri thotë jo.

Ndërsa ajo që njihet në medhhebin Shafii, Hanefi dhe Maliki, është kushtëzimi i njoftimit të tjetrit dhe kërkimi prej tij që të ta bëjë hallall. Kjo është përmendur në librat e tyre.

Këta janë argumentuar me fjalën e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!): “Kush i ka bërë vëllait të tij ndonjë padrejtësi në pasuri apo trup, atëherë të kërkojë që ai t’ia bëjë hallall sot…”

Gjithashtu thonë: Në këtë krim janë bashkuar dy të drejta; një e drejtë e Allahut dhe një e drejtë e njeriut. Kështu që, për t’u penduar prej tij, duhet marrë aprovimi i njeriut për zbritjen nga e drejta e tij duke t’a bërë hallall, ndërsa ndërmjet teje dhe Allahut është pendimi.

Për këtë shkak, pendimi i atij që vret një njeri, bëhet duke i dhënë kujdestarit të të vrarit, të drejtën për të vendosur; nëse ai do, kërkon marrjen e gjakut dhe nëse do, ia fal atë. Po kështu edhe pendimi i atij që u pret rrugën njerëzve.

Ndërsa mendimi tjetër është se njoftimi i vëllait tënd për fjalët e këqia që ke thënë për të, shpifjen dhe mbajtjen e tij në gojë, nuk është kusht për pranimin e pendimit, por mjafton të pendohesh tek Allahu dhe më pas t’a përmendësh për mirë atë vëlla në të njëjtat vende dhe tubime, ku ke folur keq për të. Kështu, e ndërron përgojimin e tij me fjalë të mira dhe lëvdata për të, ndërsa akuzimin e tij në nder, e ndërron me përmendjen e pastërtisë dhe pafajësisë së tij, si dhe kërkon falje për të tek Allahu, aq sa e ke përgojuar.

Këtë mendim ka zgjedhur edhe dijetari ynë, Ebu el Abas ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë!).

Thënësit e kësaj fjale janë argumentuar kështu: Njoftimi i tij për fjalët e këqia të thëna për të, është tërësisht negative dhe nuk përmban asnjë lloj dobie e të mire, pasiqë atij nuk i shtohet veçse ofendim, rëndim dhe mërzitje, ndërkohë që para dëgjimit të saj, ai ka qenë i qetë. Përveç kësaj, ndodh që pas dëgjimit të atyre fjalëve, të mos i durojë ato dhe të lëndohet fizikisht apo shpirtërisht.

Sigurisht që vepra me pasoja të atilla, nuk është e lejuar në sheriat dhe aq më pak, të jetë e detyrueshme dhe e urdhëruar.

Gjithashtu thonë: Ndodh që njoftimi i tij me ato fjalë, të jetë shkak për lindjen e armiqësisë dhe të luftës ndërmjet tyre, duke e shndërruar kështu përgojimin e shpifjen në një sherr më të madh se ai, gjë e cila është në kundërshtim me bazat e sheriatit, i cili thërret në bashkimin e zemrave, mëshirimin e njëri-tjetrit, butësinë dhe dashurinë me njëri-tjetrin.

Dallimi ndërmjet këtyre lloj të drejtash dhe të drejtave materiale e fizike, qëndron në dy aspekte:

Aspekti i parë: Ai mund të përfitojë prej atyre të hollave, nëse ia kthen ato, kështu që nuk lejohet të fshihen nga ai, sepse ato janë e drejtë e plotë e tij, kështu që duhen dorëzuar tek ai, ndryshe nga përgojimi e shpifja, për të cilat ai nuk ka ndonjë përfitim nëse njoftohet me to, përkundrazi, vetëm dëm e sherr. Pra, këto të dyja nuk mund të krahasohen kurrë me njëra-tjetrën.

Aspekti i dytë: Nëse e njofton atë për disa të holla që i ke marrë atij, apo që i ke gjetur dhe ato janë të atij, nuk e dëmton atë dhe as nuk mbjell tek ai urrejtje e armiqësi, përkundrazi, kjo gjë mund t’a gëzojë atë.

Kjo ndryshon nga të njoftuarit e tij me diçka që i ka nëpërkëmbur nderin për gjithë jetën e tij. Kështu që këto të dyja nuk mund të krahasohen me njëra-tjetrën dhe siç e ke vënë re, ky është mendimi i saktë në këtë çështje, por Allahu e di më mirë.

 

Kapitulli i trembëdhjetë

Pendimi i atij që shpif për të ndershmin dhe i atij që gënjen

 

Pendimin e atij që shpif për të ndershmin, e ka përmendur Ibën el Kajim (Allahu e mëshiroftë!), në librin “Medarixhu es salikin”, ku thotë:

“Pendimi i shpifësit bëhet duke përgënjeshtruar veten e tij, sepse kjo është e kundërta e gjynahut që ai ka kryer dhe me të cilin ka nëpërkëmbur nderin e muslimanit. Pendimi i tij nuk është i vlefshëm vetëm nëse përgënjeshtron vetveten e tij, me qëllim që të mohojë turpin që ia ka mveshur viktimës së shpifjes së tij, gjë e cila është qëllimi i pendimit.

Ndërsa fjala e atyre që thonë se pendimi i tij është të thotë: “I kërkoj falje Allahut nga shpifja, duke e pranuar se kjo gjë është e ndaluar, kjo fjalë e tyre është e dobët, pasi që në këtë rast, viktima nuk ka asnjë lloj dobie dhe as nuk e rifiton pastërtinë e nderit dhe ndërgjegjes së tij nga ajo shpifje që i është mveshur. Kështu që, nuk është realizuar qëllimi i të penduarit nga ky gjynah, pasiqë ai përmban dy të drejta;

E drejta e Allahut dhe e drejta e njeriut. E drejta e Allahut është ndalimi nga shpifja për të ndershmin dhe pendimi prej tij është duke kërkuar falje tek Allahu, duke e pranuar se ke bërë gjynah, dhe ajo është e ndaluar, duke u pikëlluar për atë dhe duke vendosur se nuk do t’a përsëritësh më.

E drejta e njeriut, ka të bëjë me hedhjen pluhur mbi nderin e tij, kështu që pendimi prej tij bëhet duke përgënjeshtruar vetveten. Pra, të penduarit nga ky gjynah, realizohet duke i bashkuar të dyja këto gjëra; kërkimin e faljes nga Allahu dhe përgënjeshtrimin e vetvetes.

Nëse thuhet: Sikur ai të jetë i sinqertë dhe t’a ketë parë imoralitetin me sytë e tij, pastaj e përhap atë, atëherë si mund t’a përgënjeshtrojë vetveten dhe të thotë se ka gënjyer, pastaj kjo të jetë prej realizimit të plotë të pendimit të tij?!

Atëherë thuhet: Ky është problemi për shkak të të cilit, autori i asaj fjale ka thënë: “Pendimi i tij realizohet duke pohuar se shpifja është e ndaluar dhe duke kërkuar falje për të. Këtu është nevoja për të sqaruar gënjeshtrën me të cilën ka gjykuar Allahu kundër shpifësit, duke thënë se ai është gënjeshtar tek Allahu, edhe nëse lajmi i tij është në përputhje me realitetin.”

Për të sqaruar këtë, themi: Me fjalën “gënjeshtër”, janë për qëllim dy gjëra:

E para: Lajmi që nuk është në përputhje me realitetin, dhe ai është dy llojesh: gënjeshtër e qëllimshme dhe gënjeshtër e paqëllimshme. Gënjeshtra e qëllimshme është e njohur, ndërsa gënjeshtra e paqëllimshme është si ajo e Ebu Senabil-it, kur dha gjykim për gruan të cilës i vdes burri, se ajo duhet të presë katër muaj e dhjetë ditë, që t’i lejohet të martohet me dikë tjetër. Por i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) tha: “Ebu Senabil ka gënjyer.”[1]

Kjo lloj gënjeshtre është gënjeshtër e paqëllimshme dhe kuptimi i saj është se thënësi i asaj fjale ka gabuar.

E dyta prej llojeve të gënjeshtrës, është ai lajm i cili nuk lejohet të përhapet, edhe nëse ai është i vërtetë dhe në përputhje me realitetin. Shembull për këtë është lajmi i atij që shpif për dikë dhe nuk ka dëshmitar që t’a kenë parë imoralitetin me sytë e tyre, përveç vetes së tij. Ky person është gënjeshtar në gjykimin e Allahut, edhe nëse lajmi i tij është i vërtetë. Për këtë shkak, Allahu i Lartësuar thotë: “Përderisa ata nuk sollën dëshmitarë, atëherë tek Allahu, ata janë gënjeshtarët.” [En Nur: 13].

Për këtë person, Allahu ka dhënë vendim që të ndëshkohet me dënimin e trilluesit gënjeshtar, edhe nëse lajmi i tij është i vërtetë.

Sipas kësaj, pendimi i tij nuk mund të realizohet, derisa të pohojë se ai është gënjeshtar tek Allahu, ashtu siç ka thënë Allahu për të. Nëse ai nuk e pohon se është gënjeshtar, përderisa Allahu e ka quajtur gënjeshtar, atëherë ç’pendim mund të ketë për të?!

A nuk është kjo këmbëngulje dhe shfaqje e kundërshtimit për vendimin e Allahut të Lartësuar, me të cilin vendim, Ai ka gjykuar kundër tij?!”[2]

______________________________

[1] Ky hadith është i saktë.

[2] “Medarixhu es salikin” (1/363-365).

 

Kapitulli i katërmbëdhjetë

Pendimi i vjedhësit, të cilit i është prerë dora në dënim

 

Për pendimin e vjedhësit, të cilit i është prerë dora në dënimin e vjedhjes, ka kundërshtim në mesin e dijetarëve; nëse kthimi i plaçkës së vjedhur është apo jo kusht për realizimin e pendimit?

Ata janë pajtuar se prej kushteve të vlefshmërisë së pendimit të tij, është kthimi i plaçkës së vjedhur, nëse e posedon atë plaçkë.

Por ata kanë mendime të ndryshme, për rastin kur ajo plaçkë është konsumuar apo është prishur nga vjedhësi.

Imam Shafiu dhe Ahmedi (Allahu i mëshiroftë!) thonë: “Për të qenë pendimi i tij sa më i plotë, ai duhet t’ia kompensojë atë që i ka vjedhur pronarit të saj. Kjo është detyrë e domosdoshme për të, qoftë ai i pasur apo i varfër.”

Ndërsa imam Ebu Hanife (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “Nëse atij i është prerë dora dhe plaçka e vjedhur është konsumuar, atëherë ai nuk e ka të detyrueshme kompensimin e saj dhe as nuk qëndron në të vlefshmëria e pendimit të tij, pasi që prerja e dorës është shpërblimi i përgjithshëm i tij, ndërsa kompensimi është dënim i tepërt, i paligjëruar.

Por ndryshon çështja e atij që e posedon ende plaçkën e vjedhur, pasiqë pronari i saj e ka gjetur plaçkën e tij dhe marrja e saj prej vjedhësit, nuk konsiderohet dënim i dytë për të, ndryshe nga kompensimi, i cili është gjobë, pas prerjes së dorës së vjedhësit, kështu që nuk mund t’i bashkojmë atij dy dënime, atë të prerjes së dorës dhe atë të kompensimit të plaçkës së vjedhur.”

Për këtë shkak, Allahu nuk ka përmendur për vjedhësin dhe atë që i lufton muslimanët, dënim tjetër përveç zbatimit të dënimit të caktuar kundra tyre.

Ndërsa autorët e fjalës së parë thonë: Në plaçkën e vjedhur janë bashkuar dy të drejta; e drejta e Allahut dhe e drejta e njeriut. Të dyja këto të drejta janë të ndryshme nga njëra-tjetra, kështu që nuk mund të rrëzohet njëra prej tyre nga tjetra, por duhen çuar në vend që të dyja. Prerja e dorës është e drejtë e Allahut, ndërsa kompensimi i plaçkës së vjedhur është e drejtë e pronarit të saj, për këtë shkak, prerja e dorës nuk mund të kthehet mbrapsht nëse ngrihet çështja te gjykatësi, ndërsa kompensimi mund të rrëzohet, nëse pronari i plaçkës së vjedhur heq dorë nga ajo.

Ndërsa dijetarët e Medines, imam Maliku e të tjerë, zgjodhën një rrugë të mesme, duke thënë: “Nëse vjedhësi posedon pasuri, atëherë duhet t’a kompensojë plaçkën e vjedhur, edhe pas prerjes së dorës, ndërsa në të kundërt, nëse ai nuk ka pasuri, atëherë nuk kompenson gjë prej saj.”

Ky mendim është shumë i mirë, më afër bazave dhe drejtësisë së sheriatit, si dhe më parësor për t’u marrë. Dhe Allahu e di më mirë.

 

Kapitulli i pesëmbëdhjetë

Pendimi i vrasësit me paramendim

Vijon …

« Faqa e mëparshme   Faqa tjetër »