METODA E SELEFËVE

 NË  TRAJTIMIN E FITNEVE

Dr. Bledar Karaj el Albani

 

 

بسم الله الرحمن الرحيم

Parathënie

Falenderimi i takon vetëm Allahut. Vetëm Atë falenderojmë, Atij i kërkojmë ndihmë dhe falje të gjynaheve tona. I kërkojmë mbrojtje Allahut prej të keqes së veteve (shpirtrave) dhe punëve tona.

Atë të cilin e udhëzon Allahu, nuk ka kush e humb dhe atë të cilin humb Allahu, nuk ka kush e udhëzon.

Dëshmoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Allahut, Një e i Pashok dhe dëshmoj se Muhamedi është rob dhe i Dërguari i Tij.

“O ju që keni besuar! Kini frikë Allahun me një devotshmëri të vërtetë dhe mos vdisni ndryshe, vetëm se duke qenë muslimanë!”

“O ju njerëz! Kini frikë Zotin tuaj i Cili ju ka krijuar prej një njeriu të vetëm dhe pastaj krijoi prej tij shoqen e tij e prej atyre të dyve shtoi burra e gra të shumtë! Kini frikë Allahun me të Cilin ju kërkoni të drejtat tuaja dhe ruajeni farefisin! Allahu është Mbikëqyrës mbi ju.”

“O ju që keni besuar! Kini frikë Allahun dhe flisni fjalë të drejta e të vërteta! Kështu, Ai jua rregullon juve punët tuaja dhe jua fal gjynahet tuaja. Kush i bindet Allahut dhe të Dërguarit të Tij, ai ka arritur fitoren më të madhe.”

Thënia më e mirë është Fjala e Allahut, ndërsa udhëzimi më i drejtë është ai i Muhamedit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!). Punët më të këqija janë shpikjet në to, çdo shpikje është bidat (e panjohur më parë në fe) dhe çdo bidat është humbje (nga Rruga e Drejtë), ndërsa çdo humbje e ka vendin në zjarr.

***

Fenomeni i njoftimit të të fshehtave dhe profetësive të të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), pushton pasionin dhe vëmendjen e çdo lexuesi të librave të sunetit. Ç’domethënie kanë? Ç’është për qëllim me to? Cili është ndikimi edukativ i tyre në shpirtin njerëzor? Cilat janë gjurmët e tyre në akiden (besimin) islame, në hovin e muslimanit drejt thirrjes për tek Allahu i Madhëruar dhe në praktimin e Islamit në mënyrën e të jetuarit?

Për të njohur diçka nga të gjitha këto, duhet patjetër të analizojmë këtë fenomen me një analizë ligjore, e cila buron nga parimet kuranore, hadithet profetike, gjurmët e selefëve dhe konceptet autentike islame; pastaj t’i interpretojmë ato sipas bazave të përgjithshme, si dhe të analizojmë qëllimet e tyre në formimin e personalitetit islam.

Por, meqë natyra njerëzore është e prirë për të mësuar se çdo të ndodhë në të ardhmen dhe çfarë fshihet në botën mistere, kjo ka bërë që njerëzit të bien pre’ e mashtrimeve dhe përshtjellimeve të shumë shkrimtarëve të këtyre kohëve të fundit, qoftë për shkak të injorancës apo për qëllime, të cilat i di vetëm Allahu i Lartësuar.

Si t’i dallojmë ata dhe cila është mënyra e të perceptuarit të këtyre haditheve, si dhe ndikimi i tyre në jetën e shoqërisë muslimane?

***

Nëse do të hidhje një vështrim në realitetin e gjendjes së muslimanëve sot, do të të ulej shikimi i trishtuar dhe do të ndjeheshe, ndoshta, pesimist. Gjaku i muslimanëve sot është shumë i lirë dhe derdhet pa të keq. Përçarja dhe mosmarrëveshja ndërmjet muslimanëve është e madhe. Ata janë ndarë në parti e grupe të shumta, duke menduar se kjo do të ishte zgjidhja e problemit dhe arritja e vendit të tyre si muslimanë në mesin e kombeve.

Në të vërtetë, çështja nuk do të ishte kaq e ndërlikuar, nëse muslimanët do të kishin ndjekur udhëzimet e dijetarëve të tyre, qofshin ata muslimanë të thjeshtë apo nxënës të dijes, apo shoqata e grupe, të cilat janë themeluar për përmirësimin dhe ndryshimin e gjendjes së muslimanëve, sipas pretendimit të tyre.

Më interesante është se të gjithë ata thonë se janë prej ehli sunetit[1], madje disa thonë se janë selefi[2]… por a është e vërtetë diçka e tillë?

Si mund ta njohim vërtetë menhexhin[3] e selefëve dhe si t’i dallojmë ata të cilët janë nga ata që nuk janë selefi?

Kjo është shumë e thjeshtë dhe e lehtë, sepse Allahu nuk e ka lënë popullin musliman në dorë të fatit. Ai u dërgon atyre në krye të çdo shekulli dikë që t’iu ripërtërijë fenë e tyre, siç thuhet në hadithin e saktë nga i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!).

Pikërisht, këta dijetarë edukatorë, janë ata të cilët i tregojnë popullit rrugën e tij, atë që duhet dhe që nuk duhet të bëjnë. Ata janë si dielli që ndriçon dhe ngroh me rrezet e tij, ata janë dijetarët e mëdhenj selefi. Për ta dhe dijen e tyre ka dëshmuar i gjithë populli musliman.

Rruga e tyre është e qartë, menhexhi i tyre është ai i selefëve, detyra dhe jeta e tyre kanë qenë për edukimin e popullit musliman me edukim qiellor.

Prej menhexhit të selefëve është se ata nuk pranojnë kurrë asgjë pa e vërtetuar atë dhe pa ditur se kush e ka thënë. Ata për çdo fjalë të dikujt kërkojnë senedin[4]deri tek ai që e ka  thënë atë. Senedi është ai që e ka ruajtur këtë menhexh (menhexhin e selefëve) në veçanti dhe Islamin bashkë me dy burimet e tij, Kuranin dhe Sunetin, në përgjithësi.

Senedi dhe vërtetimi i fjalëve mund të jenë shkak për ruajtjen apo derdhjen e gjakrave, për ruajtjen apo shkeljen e ndereve e të pasurive të muslimanëve, siç do ta shohim me fakte në faqet e këtij libri.

***

Për përgatitjen e këtij libri, shkak u bënë disa vëllezër të mi, të cilët më kërkuan të përgatisja disa fletë në lidhje me gjendjen e vëllezërve muslimanë të Shqipërisë, si dhe për rrugën (menhexhin) e selefëve në edukimin e popullit dhe në trajtimin e fitneve e trazirave.

Kështu që, fillova të hartoja kapitujt e librit dhe të mblidhja materialin.

Mund të them se e gjeta atë që kërkoja, madje thuajse të përputhur krejtësisht në disa tema, në librin e shejh Mesh’hur Hasen el Selman me titull “Iraku në hadithet dhe etheret[5] e fitneve[6]“. Kam përfituar shumë prej këtij libri, madje disa tema i kam marrë fjalë për fjalë nga ai.

Nëse kam marrë nga burime të tjera, këtë gjë e kam shënuar në shënimet poshtë faqes së librit.

Sigurisht, këto fletë i drejtohen vëllezërve muslimanë të cilët flasin gjuhën shqipe, por kjo nuk do të thotë që të mos flasim edhe për gjendjen e muslimanëve në përgjithësi, sepse muslimanët janë si një trup i vetëm, por do të veçojmë muslimanët shqiptarë në disa çështje që kanë të bëjnë me ta në veçanti, apo në lidhje me të tjerët.

Nga vetë tematika e librit, ai nuk është shumë i këshilluar për muslimanët e rinj në fe, thjesht, për arsyen se në të ka disa shprehje apo terma paksa të vështira, d.m.th që kërkojnë të kesh disa njohuri paraprake rreth Islamit dhe degëve të tij.

***

Libri është trajtuar në mënyrë të atillë që fillon me fragmente të historisë së muslimanëve të parë, pastaj shfaqjen e bidateve dhe trazirave në mesin e muslimanëve, si  dhe shkaqet e tyre dhe mënyrën e trajtimit nga selefët.

Më pas kemi kaluar në kohë për të hedhur dritë mbi disa trazira (fitne) të kohëve të fundit, shkaqet, atë që qëndron pas tyre, si dhe trajtimin e tyre nga dijetarët e mëdhenj selefi bashkëkohorë.

SubhanAllah! Disa persona të cilët i thonë vetes mendimtarë islam, menhexhi i të cilëve nuk është as Kurani (të cilin disa e interpretojnë sipas autokracisë së tyre), as Suneti, e aq më pak rruga e selefëve, të cilët vetë i thonë vetes se nuk janë dijetarë, por mendimtarë; a është e drejtë të ndiqen këta dhe të lihen dijetarët e vërtetë?! A jemi urdhëruar të pasojmë rrugën e këtyre, apo rrugën e dijetarëve të Islamit?!

Ose ka humbur logjika, ose dëshmohet kundër vetes me humbje të singurtë në të dyja botët!

***

Qëllimi me këtë libër është dhënia e kontributit për ardhjen në ndihmë të vëllezërve të mi muslimanë shqiptarë, në mënyrë që ata të njohin menhexhin e selefëve dhe të dijetarëve të mëdhenj në trajtimin e problemeve dhe trazirave, si dhe në rregullimin dhe ndryshimin e gjendjes së muslimanëve; d.m.th. me qëllim që ata të njohin aktualitetin dhe të dinë si ta trajtojnë atë.

I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) në shumë hadithe të tij ka folur për trazirat dhe shtimin e tyre me kalimin e kohës. Qëllimi i tij ka qenë paralajmërimi i njerëzve dhe mësimi i tyre se si duhet të veprojnë, nëse ata i arrijnë ato trazira. Disa prej këtyre haditheve janë përmendur edhe në këtë libër.

 

Lus Allahun e Madhëruar të na japë sinqeritet në fjalë e në vepër, të më bëjë dobi me këtë vepër mua dhe vëllezërve të mi muslimanë! Ai është Dëgjues dhe Plotësuesi i lutjeve!

Autori

  ***

Kapitulli i parë

 

 Muslimanët e brezave të parë të këtij populli

dhe trajektorja e shfaqjes së bidateve në mesin e tyre[7]

 

Mund t’i ndanim këto breza në disa periudha kohore si më poshtë:

Periudha e parë: Nga viti (1-37 h.)

Kurani i nderuar iu shpall të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) për njëzet e tre vjet me radhë dhe ai (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ua komunikonte atë njerëzve, duke ua sqaruar atyre, derisa u plotësua feja dhe Mirësia e Allahut, pastaj Allahu i Madhëruar e mori të Dërguarin e Tij .

Shokët e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) e dëgjonin Kuranin dhe e kuptonin domethënien e tij, pastaj besonin në të dhe punonin sipas dispozitave të tij.

Nga gjërat me të cilat zbriti Kurani i ndershëm është njoftimi për gjërat e fshehta si: njoftimi për Qënien e Allahut të Madhëruar si dhe Cilësitë,  Emrat dhe Veprat e Tij, njoftimi për botën tjetër, për ngjarjet dhe tmerret e saj, për xhenetin dhe zjarrin si dhe për atë që ka përgatitur Allahu në to prej shpërblimit dhe dënimit të Tij…

Të gjitha këto e të tjera si këto, shpalleshin në Kuran dhe i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ua komunikonte ato njerëzve, duke i sqaruar ato, ndërsa sahabët e tij i dëgjonin, i kuptonin dhe besonin në to. Ne besojmë se ata i kuptonin të gjitha gjërat që u thuheshin në fe, sepse përndryshe do të kishin pyetur dhe kërkuar sqarim për domethënien e tyre të Dërguarin e Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), pasi kjo kishte të bënte me pjesën kryesore të jetës së tyre, me pjesën e bindjes dhe besimit.

A nuk ishin ata në fillim të Islamit, të cilët i drejtuan shpatën në fytyrë të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) për shkak se ende nuk ishin bindur për misionin e tij, ndërsa më pas ata e ruanin atë me vetet e tyre, me fëmijët dhe pasuritë e tyre?

Sigurisht që këtë gjë, ata nuk do ta bënin për hir të një feje së cilës nuk ia njihnin bindjen dhe domethënien e saj.

Ndoshta, disa prej sahabëve e kanë pyetur të Dërguarin (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) për disa çështje të cilat lidhen me dispozitat e sheriatit, por ato ishin çështje të cilat kishin lidhje me veprat dhe jo me bindjen e besimin.

Ibën Abasi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) në lidhje me këtë thotë:
” Nuk kam parë popull më të mirë se shokët e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!). Ata nuk e kanë pyetur atë, vetëm se për trembëdhjetë çështje, derisa ai (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) ndërroi jetë dhe të gjitha ato çështje janë në Kuran…”Të pyesin ty për periodat…”; “Të pyesin ty për muajin haram (të ndalur)…”;  “Të pyesin ty për jetimët…”. Ata nuk e pyesnin për gjë tjetër, përveç asaj që iu bënte dobi.”[8]

Ky është realiteti në të cilin jetuan sahabët (Allahu qoftë i kënaqur me ta!). Shoqëria e tyre ka qenë e pastër dhe larg çdo devijimi apo rrëshqitjeje që mund të prekte pastërtinë dhe kthjelltësinë e saj.

Në fakt, disa devijime kërkuan të ngrenë kokë në atë shoqëri, por ato u trajtuan në kohën e duhur, që në djep dhe nuk u shfaqën më kurrë në këtë periudhë.

Në kohën e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dikush prej sahabëve foli për kaderin (caktimin), por i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) u zemërua dhe i ndaloi nga thellimi  në të, ndërsa ata ndaluan veten përnjëherë nga kjo gjë.

Abdullah ibën Amër ibën el Asi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) thotë:

“ I Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) doli dhe i gjeti ata duke u grindur për caktimin e Allahut. Dikush përmendte një ajet dhe dikush një ajet tjetër. Ai (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) u skuq sikur të kishte plasur para fytyrës së tij një kokërr shegë, pastaj tha: “A mos jeni urdhëruar për këtë gjë? A mos jeni ngarkuar që të përplasni një pjesë të  Librit të Allahut me një pjesë tjetër të tij? Shihni atë për të cilën jeni urdhëruar dhe kryejeni atë! Shihni atë nga e cila jeni ndaluar dhe largohuni prej saj!”[9]

Ky hadith tregon se disa prej sahabëve u futën në çështjen e kaderit në kohën e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), por ajo polemikë ishte diçka aksidentale dhe nuk u përsërit më prej tyre.

Në kohën e Umer ibën el Hatabit (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) u shfaqën tek-tuk disa gjëra të tilla, por u zhdukën shumë shpejt.

Përmendim këtu atë që ka ndodhur me Sabigun, i cili pyeste për ajetet jo të qarta në Kuran (muteshabih), por Umeri (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) e rrahu atë, derisa u pendua.

Transmeton El Lalikai me senedin e tij nga Sulejman ibën Jesar se një burrë prej fisit beni temim, të cilin e quanin Sabig ibën Isël hyri në Medine duke pasur me vete disa libra. Ai filloi të pyeste për ajetet jo të qarta të Kuranit. Kjo gjë i shkoi në vesh Umerit (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), i cili dërgoi që ta thërrasin, ndërkohë që kishte bërë gati disa lëvore hurme për të goditur atë.

Kur ai hyri dhe u ul, Umeri i tha:

– Kush je ti?

-Unë jam robi i Allahut, Sabigu.

-Ndërsa unë jam robi i Allahut, Umeri. Pastaj u ngrit dhe filloi ta godasë me lëvoret e thata. Vazhdoi ta godasë derisa e çau dhe filloi t’i rridhte gjaku nëpër fytyrë.

-Mjaft, o prijësi i besimtarëve! Për Allahun, më iku ajo që kisha në kokë.”[10]

Me këtë përmbledhje bëhet e qartë pastërtia e atij brezi nga bidatet dhe devijimet në akide dhe metodologji (menhexh). Ky brez konsiderohet shembull i saktë, tek i cili duhet të hedhë vështrimin muslimani në çdo kohë. Ky brez, është gjithashtu, baza origjinale, mbi të cilën mbështeten pasuesit e sunetit dhe të xhematit për kuptimin e Islamit dhe njohjen e tij.

Atë që ka njohur dhe që ka bërë të qartë ky brez, e kanë marrë pasuesit e tyre dhe e kanë publikuar, ndërsa atë për të cilën kanë heshtur dhe nuk kanë hyrë në të, ata janë larguar prej saj dhe e kanë lënë. Ai brez janë njerëzit më të mirë pas pejgamberëve të Allahut. Ata janë më të ditur në fenë e Allahut dhe qëllimin e Tij se kushdo tjetër prej krijesave të Allahut. Allahu i zgjodhi ata për të qenë shokë të të Dërguarit të Tij, ndihmues të fesë së Tij, ngritje të Fjalës së Tij dhe për komunikimin e saj te krijesat e Tij, gjë e cila është nderi më i madh dhe dëshmia më e madhe për ta nga Krijuesi i tyre.

Ai që nuk i merr ata për shembull dhe nuk e ndjek rrugën e tyre, ai është mbi një dërrasë të kalbur, e cila është gati për t’u gremisur bashkë me të në zjarrin e xhehenemit.

Periudha e dytë: Nga viti (37-100 h.)

Në këtë periudhë, e cila fillon nga mesi i pushtetit të Aliut (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), u shfaqën kokat e bidateve. Kjo për shkak të gjurmëve të mosmarrëveshjeve politike, me të cilat u ndeshën sahabët (Allahu qoftë i kënaqur me ta!) në përpjekjet e tyre.

Në kohën e tij (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), u shfaqën hauarixhët dhe shijat, dy grupe të kundërta me njëri-tjetrin. Njëri grup e quan Aliun (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) kafir dhe e mohon atë si udhëheqës të tyre, ndërsa grupi tjetër e mbështet dhe e ndihmon atë. Më pas u shfaqën grupe të tjera si: kaderijet dhe murxhijet, të cilat do t’i sqarojmë më pas.

Bidati i hauarixhëve[11]

Hauarixhët u shfaqën në kohën e Ali ibën ebi Talib (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), në vitin 37 h. për shkak se ata e kundërshtuan çështjen e gjykimit, edhe pse në fakt, ishin ata të cilët e detyruan Aliun (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) që ta pranonte gjykimin kur shokët e Muauijes ngritën Kuranin me shpatat e tyre. Kur ai ua përmendi atyre detyrimin që i kishin bërë, ata thanë: “Kjo gjë ishte kufër nga ana jonë, por ne u penduam tek Allahu i Madhëruar, kështu që pendohu edhe ti, siç u penduam ne dhe atëherë do të japim besën!”[12]

Ata njerëz e keqkuptuan çështjen e gjykimit dhe thanë se Aliu mori gjykatës burrat për fenë e Allahut.

Njëri prej hauarixhëve i tha Aliut (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!): “Për Allahun, o Ali, nëse ti nuk e lë gjykimin e burrave në Librin e Allahut të Madhëruar, unë do të luftoj ty, duke kërkuar me këtë Fytyrën e Allahut dhe kënaqësinë e Tij.”[13]

Origjina e ngatërresës dhe dyshimit të tyre është se ata u argumentuan me Fjalën e Allahut: “Dhe kush nuk gjykon me atë që ka zbritur Allahu, ata janë josbesimtarë.” Dhe me Fjalën e Allahut: “Atëherë luftojeni atë grup që ngre krye, derisa të veprojë në përputhje me urdhërin e Allahut!”

Ata thonë: “Allahu i Madhëruar ka urdhëruar që të luftohen kryengritësit, ndërsa Aliu e la luftimin e tyre në kohën kur veproi sipas gjykimit (pajtimit), duke lënë kështu Ligjin e Allahut të Madhëruar, gjë e cila të çon në mosbesim, sepse Allahu thotë: “Dhe kush nuk gjykon me atë që ka zbritur Allahu, ata janë josbesimtarë.”[14]

Aliu (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) u përpoq që t’ua hiqte atë ngatërresë dhe moskuptim për çështjen e gjykimit, duke thënë se ai në të vërtetë, ka marrë për gjykatës Librin e Allahut dhe u vuri kusht dy gjykatësve që të ngjallin atë që ka ngjallur Kurani dhe të vdesin atë që Kurani e ka vdekur.

Nga ana tjetër, Kurani është i shkruar midis dy koreve të librit dhe nuk flet, por ata që flasin me të janë burrat.[15]

Ata nuk e pranuan fjalën e tij dhe vazhduan në errësirën e tyre, derisa përfundoi çështja me vrasjen e tij.

Më pas, hauarixhët filluan të gjykojnë për çdo njeri që bën gjynah të madh, se ai ka dalë nga Islami dhe lejohet gjaku dhe pasuria e tij.[16]

Bidati i shijave[17]

Përkrahja e Aliut (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) në fillim të çështjes, ishte diçka e mesme dhe e drejtë, sepse në mesin e sahabëve kishte prej tyre që e paraprinin në pushtet Aliun (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) mbi Uthmanin (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) pa shfaqur ndonjë pakënaqësi apo sharje të dy prijësave të mëparshëm, Ebu Bekrit dhe Umerit (Allahu qoftë i kënaqur me ta!).

Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë!) thotë: “ Ka ardhur me lajm të prerë e të saktë nga Ali ibën Ebu Talib (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) se ai ka thënë: “Më i miri prej këtij populli pas të Dërguarit të tij, është Ebu Bekri, pastaj Umeri.”

Kjo është një çështje për të cilën kanë rënë dakord shijat e vjetër. Të gjithë ata e konsideronin Ebu Bekrin dhe Umerin si më të mirët e popullit, por mosmarrëveshja ishte për Aliun dhe Uthmanin, në kohën kur disa u bënë grup me njërin dhe të tjerë grup me tjetrin, kurse Ebu Bekri dhe Umeri nuk kishte asnjë që të bëhej grup me ta, por i gjithë populli ishin një pas tyre, madje edhe hauarixhët…”[18] Më pas u shfaq një person çifut, të cilin e quanin Abdullah ibën Sebe, i cili shfaqi Islamin dhe pretendoi se e donte familjen e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!). Ai e teproi me Aliun (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) derisa tha se udhëheqja është trashëgimi e tij dhe më pas e ngriti atë deri në hyjnizim.

Shijat, me gjithë kundërshtimet dhe numrin e shumtë të grupeve të tyre, trashëguan fjalën se Aliu është imami dhe halifja i cili është përmendur në Kuran dhe në amanetin e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!). Të gjitha këto ishin mbetjet e Ibën Sebe.[19]

Kështu, shijat shpikën amanetin e hilafetit, rikthimin e imamëve, mungesën e imamit të fundit, madje edhe fjalën se Aliu është zot.

Bidati i kaderive[20]

Fjala për caktimin dhe lidhjen e veprave të njerëzve me dëshirën e Allahut të Madhëruar është prej çështjeve të cilat kanë ekzistuar që para Islamit, siç na tregon për këtë Libri i Allahut të Madhëruar.

Allahu i Lartësuar thotë: “Idhujtarët thanë: “Sikur të donte Allahu, nuk do të kishim adhuruar gjë tjetër përveç Atij, as ne dhe as prindërit tanë. As nuk do të kishim bërë haram diçka pa urdhërin e Tij. Kështu kanë vepruar edhe ata që kanë qenë para tyre. A kanë detyrë tjetër të Dërguarit, veçse komunikimin e qartë?” [En Nahl: 35].

Fjala për caktimin u shfaq pas mesit të shekullit të parë të hixhretit nga Meabed el Xhuheni, i cili e mori nga një person i krishterë që u bë musliman dhe më pas u kthye përsëri i krishterë. Meabedi ishte i pari që e përhapi atë në mesin e njerëzve. Transmeton Muslimi nga Jahja ibën Jeamer se ai thotë: “I pari që foli për kaderin (caktimin) ishte Meabed el Xhuheni në Basra.”

Ibën Auni thotë: “Arritën njerëzit të flisnin për Aliun dhe Uthmanin, derisa diku aty u shfaq dikush që i thonë Sensuejh El Bekal. Ai ishte i pari që foli për kaderin.”[21]

Kaderitë në fillimin e shfaqjes së tyre thonin se gjërat ndodhin pa e ditur Allahu më parë dhe pa caktuar Ai. Allahu e di atë që ndodh, vetëm pasi të ndodhë.[22]

Por, kaderijet me këtë kuptim janë shkrirë dhe nuk gjendet njeri prej tyre, siç thotë Ibën Haxher, i cili e transmeton nga El Kurtubi: “Ky medhheb është shkrirë dhe nuk njohim sot asnjë prej të mëvonshmëve që t’i drejtohet atij.

Ndërsa kaderijet e sotëm e pohojnë që Allahu e di se çdo të ndodhë para se të ndodhë, por ata e kundërshtojnë rrugën e selefëve duke thënë se veprat e njerëzve bëhen me fuqinë dhe mundësinë e tyre në mënyrë të pavarur.”[23]

Fjalën për kaderin e mbështetën Mutezilitë dhe kështu u shtua numri i grupeve dhe medhhebeve rreth tij.

Bidati i murxhive

El Irxha është vonimi i punës nga imani (besimi).

El Bagdadi thotë: “Ata u quajtën murxhie sepse vonuan (lanë mënjanë) punën nga imani.”[24]

Si fillim El Irxha u shfaq si kundërthënie e bërjes mohues (tekfir) të atyre të cilët morën njerëzit për gjykatës dhe bërjen kafir të Ali ibën Ebi Talib (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!)  prej hauarixhëve, por ai nuk është el irxha që lidhet me imanin.

I pari që ka folur për El Irxha ka qenë El Hasen ibën Muhamed ibën el Hanefije, i cili ka vdekur në vitin 99 hixhri. Këtë e kanë përmendur të gjithë ata që kanë shkruar për biografinë e tij. Libri që ai ka shkruar për el irxha nuk flet për irxhain në besim, por për lënien në Dorë të Allahut çështjen e fitnes (ngatërresës) që ndodhi pas dy shejhave të mëdhenj, Ebu Bekrit dhe Umerit.[25]

Librat që flasin për grupet muslimane thonë se Gajlan ed Dimashki, i cili e ka trashëguar kaderizmin nga Meabedi, ka qënë murxhi. Zerkani transmeton prej tij se ai ka thënë: “Imani është pohimi me gjuhë dhe ai është besimi. Ndërsa njohja e Allahut është vepër e Allahut dhe nuk është prej besimit.”[26]

Më pas vjen Xhehm ibën Safuan, i cili u vra në vitin 128 hixhri dhe thotë: “Imani është vetëm njohja e Allahut (të besosh që ka Zot).”

 Periudha e tretë: Nga viti (100-150 h.)

Në hyrje të shekullit të dytë të hixhretit u shfaqën katër personalitete prej bidatçinjve, çdonjëri prej të cilëve u bë kokë për në humbje dhe errësirë.

Këta të katërt ishin:

1.Uasil ibën Ata el Basri, i cili është themeluesi i grupit të     mutezilive (vdiq 131 h.).

2.El Xhead ibën Dirhem (vdiq 124 h.).

3.El Xhehm ibën Safuan (vdiq 128 h.).

4.Mukatil ibën Sulejman (vdiq 150 h.).

Bidatet e Uasil ibën Ata

Ato janë dy bidate kryesore:

Bidati i parë: Gjykimi i tij për atë që bën gjynah  të madh se ai ndodhet në një gjendje midis dy gjendjeve, as besimtar, as josbesimtar.

Bidati i dytë: Thënia e tij se njëra nga dy palët që luftuan njëra-tjetrën prej sahabëve është e prishur (fasik), por pa thënë se cila prej tyre. Për këtë shkak ata e diskredituan drejtësinë e tyre dhe nuk e pranonin dëshminë e askujt prej tyre.[27]

Bidatet e El Xhead ibën Dirhem

Ky ishte i pari që tha se Kurani është i krijuar dhe se Allahu nuk ka folur vërtetë me Fjalët e Tij. Ai gjithashtu ka mohuar që Allahu ta ketë marrë Ibrahimin të dashur të Tij. Ky ishte i pari që foli për Cilësitë e Allahut, duke i mohuar ato. Profesori i tij, Uehbi ibën Munebih e vuri re fillimin e devijimit tek ai për shkak të pyetjeve të tij të shumta rreth Cilësive të Allahut të Madhëruar dhe i tha atij: “Mjerë ti, o Xhead! Mos e zgjat në këtë çështje sepse unë të shoh prej të shkatërruarëve! Nëse Allahu nuk do të na tregonte në Librin e Tij se Ai ka Dorë, ne nuk do ta thonim këtë. Pastaj përmendi Cilësitë e tjera si: Dija, Fjala etj.”[28]

Bidatet e El Xhehm ibën Safuan

Xhehmi mbështeti idetë e El Xhead ibën Dirhem në lidhje me mohimin e Cilësive të Allahut dhe fjalën se Kurani është i krijuar, por ai shtoi disa bidate të tjera:

1.Thënia se njeriu është i detyruar në veprat e tij dhe i pavullnetshëm në kryerjen e tyre. Ai nuk cilësohet si i mundëshëm dhe as me fuqi veprimi.

2.Thënia se imani është thjesht njohja e Allahut, ndërsa kufri është thjesht mosnjohja e Allahut (mosbesimi në Zot).

3.Thënia se xheneti dhe zjarri do të kenë fund, sepse sipas tyre nuk mund të imagjinohen levizje të pafundshme.

4.Thënia se dija e Allahut është e rastësishme, duke thënë se nuk lejohet që Allahu t’i dijë gjërat para se të ndodhin.[29]

Bidatet e Mukatil ibën Sulejman

Mukatili e teproi në pohimin e Cilësive të Allahut të Lartësuar, derisa i përngjasoi ato me cilësitë e krijesave. Shkak për këtë ndoshta ka qënë teprimi i Xhehmit në mohimin e tyre. Është përcjellë nga Ebu Hanife (Allahu e mëshiroftë!) se ka thënë: “Nga lindja na erdhën dy ide të prishura: Ideja e Xhehmit, mohues të Cilësive të Allahut dhe ideja e Mukatilit, përngjasues i Cilësive të Allahut me ato të njerëzve.”[30]

Periudha e katërt: Nga viti (150-234 h.)

Në këtë periudhë nuk u shfaq ndonjë bidat i ri, por ato që ishin u ndërthurën dhe u ndërlikuan tek njëri-tjetri, duke na dhënë katër grupe kryesore:

1.Hauarixhët.

2.Shijat.

3.Mutezilitë.

4.Murxhitë.

Në këtë periudhë u rrit lëvizja e mutezilive dhe ata zunë vend të madh tek pushtetarët. Në fillim të shekullit të tretë të hixhretit ata mundën ta bindin halifen abasit Memunin, që të besojë në bindjet e tyre dhe t’i përhapë ato me forcën e shpatës dhe detyrimit. Për këtë shkak u burgosën dhe u vranë shumë njerëz, derisa ai vdiq në vitin 218 hixhri.

Më pas vjen në pushtet El Mutesim dhe El Uathik, të cilët trashëguan bindjet e tij dhe vazhduan në rrugën e trazirave me përkrahjen dhe nxitjen e mutezilive. Në këtë fitne është treguar edhe qëndrimi i imam Ahmedit, i cili mbrojti të Vërtetën, duke duruar torturat në rrugën e saj.

Kjo trazirë vazhdoi deri në kohën e El Muteuekil, i cili e mori pushtetin në vitin 232 hixhri, ndërkohë që fitneja u ngrit dhe mori fund përfundimisht.

Ata shpikën fjalë të reja e të çuditshme, disa prej të cilave u bënë shkak për quajtjen mohues të njëri-tjetrit, apo edhe për quajtjen e tyre mohues prej të tjerëve, siç e ka përmendur El Bagdadi.

 

Po mjaftohemi me këtë vështrim të shpejtë dhe të përmbledhur të trajektores së shfaqjes së bidateve në mesin e popullit musliman, për të kaluar në diçka më të hollësishme, e cila ka lidhje direkte me trazirat dhe shkaqet e tyre në mesin e muslimanëve.

 


[1] Termin “ehli suneti” e kemi përdorur herë në origjinal dhe herë të përkthyer në shqip. Domethënia e tij është: “Pasuesit, apo ithtarët e rrugës së të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe mësimeve të tij”.

[2] Termin “selefi” e kemi përdorur gjithashtu në origjinal dhe ndonjëherë në shqip. Me këtë term janë për qëllim pasuesit e metodologjisë së brezave të parë të popullit musliman.

[3] Termin “menhexh” e kemi përkthyer herë si “metodologji” dhe herë si “rrugë”, varësisht se çfarë pozicioni merr në shqip.

[4] Senedi është zinxhiri i emrave të transmetuesëve, të cilët e kanë përcjellë thënien profetike gojë më gojë, që nga i Dërguari (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe deri tek autorët e librave të haditheve, apo suneteve.

[5] Etheret janë fjalët dhe gjurmët e lëna nga shokët e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!).

[6] Termin “fitne”, rreth të cilit është edhe tematika e librit që keni në duar, e kemi përdorur në origjinal dhe ndonjëherë e kemi përkthyer me fjalën “trazira”.

[7] Shkëputur nga parathënia e librit “Sherh itikad ehlis suneh uel xhemah” të El Lalikait. Parathënia është e Dr. Ahmed ibën Sead el Gamidi.

[8]“ Ealamul muuakiin” vëll.I, f.71.

[9] Senedi i këtij hadithi është hasen. E ka quajtur hasen El Albani në shënimet e librit “El Mishkat”. Atë e transmeton Ibën Maxheh dhe Ahmedi me disa rrugë, prej të cilave disa janë të saktë.

[10] Këtë ngjarje e ka përmendur El Lalikai në librin “Sherh esuli itikadi ehlis suneti uel xhemaah”.

[11] Hauarixhët: Ky është emri i grupit që ngriti krye kundra imam Aliut (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!).

[12] Shkëputur nga libri “Historia e Taberiut”.

[13] Shkëputur nga libri “Historia e Taberiut”.

[14] Shkëputur nga libri “Mekalatul islamijin”.

[15] Shkëputur nga libri “Historia e Taberiut.

5  Shkëputur nga libri “Mekalatul islamijin”.

[17] Shijah do të thotë ndihmues, përkrahës, prej të njëjtit grup apo parti. Ky emër “Shijah” u është vënë atyre që ndihmuan dhe përkrahën Aliun (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), luftuan përkrah tij dhe e paraprinë mbi Uthmanin (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!). Më pas ky grup u zhvillua derisa u bë një grup i madh, i cili ka bindjet e veta të veçanta për të dhe rrugë (dispozita) të ndryshme nga ato të muslimanëve të tjerë. Shkëputur  nga libri “Mekalatul islamijin” dhe nga libri “El Ferku bejnel firak”.

[18] Shkëputur nga libri “En Nubuvat”

[19] Shkëputur nga libri “El Milel uen nihal dhe “Mekalat el islamijin”.

[20] Kaderijet është një emër të cilin pasuesit e sunetit ia kanë vënë atyre që thonë se ata janë vetë krijuesit dhe vepruesit e veprave të tyre dhe jo Allahu. Kanë ardhur disa transmetime prej sahabeve në të cilat thuhet se kaderitë janë mexhusët e këtij populli.

[21] Këtë e ka përmendur El lalikai në librin e tij të Akides.

[22] Këtë e ka përmendur imam Neueuiu në komentimin e sahihut të Muslimit.

[23] Shkëputur nga “Fethul bari”.

[24] Shkëputur nga libri “El Ferku bejnel firak”.

[25] Këtë gjë e ka përmendur Ibën Haxher në librin “Tehdhib et tehdhib”.

[26] Shkëputur nga libri “Mekalatul islamijin”.

[27] Shkëputur nga libri “El ferku bejne el firak”.

[28] “El Bidaje uen nihaje”.

[29] Shkëputur nga libri “El ferku bejne el firak”.

[30] Shkëputur nga libri “Historia e Bagdadit”.

[31] Ky kapitull është marrë përgjithësisht nga libri i shejh Mesh’hur Hasen el Selman me titull “”Iraku në hadithet dhe gjurmët e trazirave” vëll. I, f.51 e në vijim.

Kapitulli i dytë

Koha e shfaqjes së trazirave (fitnes), Lindja e tyre,

përforcimi dhe fundi i tyre[31]

Kapitulli i Dytë »